Schoolplein

Maaike Helmer kreeg op haar 42e de diagnose autisme en was daar zelf behoorlijk verbaasd over. Ze moest alles in haar bestaan, zowel negatieve als positieve ervaringen, opeens bekijken door een andere bril. Ze schreef er het boek Daar is een woord voor over. Maaike is ook moeder van een 16-jarige. Wat haar autisme voor invloed heeft op haar moederschap schrijft ze in een speciale blogreeks voor de Club.

‘Maar, het is dus nog lekker weer! Leuk voor de kinderen!’ Ik knik. Wat moet ik hier nu op zeggen? Ik kan het alleen maar bevestigen. Met een groepje moeders staan we in een hoekje van het schoolplein. Er wordt nog wat over het weer gekletst en dan komt het onderwerp op vakantie.
‘Wat gaan jullie doen met vakantie?’ Iedereen deelt zijn vakantieplannen. ‘Frankrijk,’ zeg ik, dezelfde camping als altijd.’ En ik begin uit te leggen waarom we naar die camping gaan. Ik praat te lang, merk ik omdat iemand me onderbreekt met: ‘Wat vinden jullie van de locatie van het schoolreisje dit jaar…’

Als moeder met autisme kán ik geen smalltalk. En dat is verdomd ongemakkelijk soms. Vooral op een schoolplein. Toen ik nog niet wíst van mijn autisme.

Heus, ik heb het geprobeerd.

Het is alweer jaren geleden, toch kan ik het zo voor me halen. De moeite die ik moest doen om een dergelijk gesprek langer dan een paar minuten vol te houden. Heus, ik heb het geprobeerd. Als ik een duidelijke rol heb (bijvoorbeeld als ik een lezing geef als schrijver, of bij een opdrachtgever werk), vind ik sociale contacten makkelijker. Er is een soort ‘script’ waar je je aan houdt, de gesprekken hebben een doel. Maar het schoolplein was dé plek voor gesprekjes in een groep zonder andere context dan dat we kinderen hebben op dezelfde school.

‘Nou, wat vind jíj van de locatie van het schoolreisje? Mijn dagdromen wordt onderbroken door één van de moeders. Ik denk na. Mijn hemel, ik vind niet overal wat van, eigenlijk. Wat vind ik van de locatie van het schoolreisje. Het is… een locatie?

Ik wurm wat opmerkingen en vragen terug uit mijn tenen, maar ik merk dat er ergens iets misloopt in mijn hoofd. Dit is vaak zo, op dit schoolplein. Ik vertel te veel, te weinig, mijn vragen zijn veel te diepgaand of sluiten niet aan op de lichte toon van het gesprek. Ik ben te dromerig of te precies. Ik praat over mijn werk, terwijl dat niet de bedoeling is. Ik hang boven mezelf en zie het gesprek van buiten en kan van binnen niet mee schakelen. Ik analyseer een opmerking, terwijl lachen de bedoeling was. Het is een soort dans met meerdere mensen, maar ik ken de pasjes niet.

Je doet niet echt je best om mee te komen.

De herhaling van zetten begon de andere schoolpleinmoeders ook op te vallen.
‘Ze vinden je arrogant,’ zei een medemoedervriendin tegen me.
‘Waarom?’ vroeg ik, al had ik al een klein vermoeden.
‘Je doet niet echt je best om mee te komen.’
Dat deed ik wel, alleen lukte het niet, zelfs niet als zij me probeerde aan te haken. Ik miste de schoolpleincode. Ik keek steeds vaker naar de grond – dan deed ik misschien niks verkeerd.
Wel dus.

Ik werkte in die tijd vaak vanuit huis, maar had na ‘het schoolplein’ geen energie meer, alleen een heleboel frustratie. Ik zag na een tijd nog maar één optie voor mezelf: ik verplaatste me naar de andere kant van het schoolplein met een koptelefoon en telefoon en deed alsof ik het druk had met werkdingen. Was vaak ook zo. Maar niet altijd. Ik schaamde me en zag vanuit mijn ooghoek de andere moeders staan. Samen.

‘Wat doe jij aan de andere kant van het schoolplein?’ vroeg de medemoedervriendin me op een middag.
‘Ik merk dat dat wat rustiger is voor me,’ zei ik eerlijk.
Ze trok haar schouders op, begreep het niet echt. Maar dat hoefde ook niet. Ik begreep het zelf ook niet helemaal. Pijnlijk was het wel.

Nu begrijp ik het wel. Nu weet ik dat er een woord was voor deze ervaring en vooral nog veel en veel meer ervaringen, die al beginnen in mijn eigen jeugd. Autisme. Het had veel gescheeld als ik dat toen had geweten.