Good mom/bad mom

Nannette is moeder van een eigenwijze kleuter, van een blakende dreumes, en schreef na haar miskramen het boek Je kan tenminste zwanger worden.

Ik ben nog niet binnen of ik voel de woede al opkomen. Ik sta in de eerste expositieruimte van Good mom/bad mom. Om mij heen een stuk of twintig kunstwerken die op allerlei manieren moeders laten zien. Portretten van vrouwen met kinderen, die hier ruimte krijgen en voor vol worden aangezien. Het overweldigt me.

Uit een video-installatie verderop klinkt boos geschreeuw. Het past bij wat er in me omgaat. Maar wat dat is weet ik nog niet. Ik ga op het geluid af. Zie op beeldschermen Meryl Streep, Susan Sarandon, Diane Keaton moeders vormgeven die hard en zacht zijn. Die schreeuwen en fluisteren. Liefhebben en haten. Die vol mens zijn.

Je weet niet wat je zojuist is overkomen.

Ik loop verder. Zie een foto van een pasbevallen vrouw. Ze is naakt, ze bloedt, ze heeft haar baby tegen zich aan. Ze kijkt me aan en ik denk: je weet niet wat je zojuist is overkomen. Je had het niet kunnen weten.

Moederschap wordt meestal verkocht als iets zachts, iets zoets. Je koopt kleertjes, je maakt een wiegje klaar, je krijgt een draagdoek. Moederschap is ook iets verschrikkelijk hards. Een baby die naar buiten moet, een baksteen die van binnen bonkt om ruimte te maken. Openscheuren. Je kan het niet, maar je kan het wel en al kan je het niet: je kan niet terug. Een ander werkt zich een weg naar buiten, jij maakt plaats en weet niet meer waar je zelf gebleven bent.

Ik ga verder. Onder een foto met de woorden ‘Baas in eigen buik’ spreekt een vrouw me aan.
‘Heb jij dat boek over miskramen geschreven, Je kan tenminste zwanger worden?’.
‘Ja,’ antwoord ik verrast.
‘Ik heb er zoveel aan gehad.’ Bitterzoete woorden. Een kind krijgen is heftig, een kind niet krijgen ook.
‘Ik ben weer zwanger,’ vertrouwt ze me toe. Ik feliciteer haar en we lachen om de bizarre plek voor dit gesprek. Sinds m’n eerste miskraam heb ik me geen baas in eigen buik meer gevoeld.
Ik loop naar de volgende ruimte en vraag me af wat het met je verwachting van het moederschap doet als je hier in verwachting van een kind rondloopt.

Ik voel de pijn in haar bekkenbodem

“Ik voel de pijn in haar bekkenbodem,” zei ik tegen een vrouw die naast me stond bij het portret van de pas bevallen vrouw.
“Ik voel haar keizersnee,” zei ze, wijzend op de foto ernaast.
Moederschap. Je weet pas wat het is als je er middenin zit en ook dan weet je niet het hele verhaal.

Als ik het museum uitloop krijg ik een berichtje van m’n man. Hij is de zwemles van onze oudste vergeten.
Thuis rennen m’n kinderen op me af. Springen in m’n armen, ik val nog net niet om. Ik ga zitten in een stoel en word platgeknuffeld. Soms is moederschap heel zacht.

Good Mom/Bad mom is een indrukwekkende tentoonstelling over moederschap, zorgdragen, de politiek van de baarmoeder en emancipatie. Je kunt hem nog tot 14 september 2025 bezoeken in het Centraal Museum in Utrecht.